Amélie Nothomb – Stupeur et tremblements: de cultuurschok geserveerd met bittere groene thee
Amélie Nothomb lezen is als binnenwandelen in een gesprek waar je niet om gevraagd hebt, maar waar je niet meer van wegkomt. Er zijn hoeden, dialogen zo scherp als Japanse zwaarden, en een humor die grenst aan wreedheid. Van haar (vele) romans is Stupeur et tremblements (in het Nederlands vertaald als Met angst en beven) ongetwijfeld de meest treffende, de meest persoonlijke, en ook de meest hilarische, op die typische Nothomb-manier van lachen met op elkaar geklemde tanden.
De pitch? Een Belgische in het Land van de Rijzende Zon
Amélie, personage en auteur tegelijk, komt terecht in een groot Japans bedrijf om er te werken. Met, in het begin, sterretjes in de ogen en een ijzeren wil. Spoiler: het loopt een heel klein beetje minder goed af dan gepland. Eigenlijk krijgt ze de cultuurschok recht in haar gezicht. Op elke bladzijde.
De codes zijn rigide, de vernedering is gestructureerd, en de hiërarchie is een soort piramide van terreur waar ze zachtjes maar zeker naar de laagste regionen glijdt. Van veelbelovend kaderlid naar toiletjuffrouw, het is maar een kleine stap. En ze doet het met een gratie die alleen Nothomb bezit.
Het is grappig, wreed, briljant
Het geniale van de roman is dat het nooit miserabel wordt. Ja, ze wordt vernederd. Ja, ze wordt behandeld als een natte dweil. Maar het wordt verteld met een ijskoude en vernietigende humor, een bijtende helderheid, en die unieke manier van Nothomb om het absurde in literair goud te veranderen.
En eigenlijk is het niet zomaar een boek over Japan. Het is een boek over veerkracht, over het verliezen van illusies, en over jezelf blijven in een wereld die je wil reduceren tot een rol, een stilte, een uniform.
Waarom dit boek, van al die andere?
Omdat dit de roman is die haar bij het grote publiek bekendmaakte, die lezers heeft getekend, en die haar hele stijl samenvat: autobiografisch zonder filter, burlesk zonder in karikatuur te vervallen, introspectief maar altijd toegankelijk. En eerlijk: het leest als een zwarte komedie. Je lacht, je trekt grimassen, je knikt. Je slaat de bladzijden om zoals je een slechte herinnering openvouwt die net iets te goed verteld wordt.
In het kort
-
Titel: Stupeur et tremblements (NL: Met angst en beven)
-
Verschenen: 1999
-
Prijzen: Grand Prix du roman de l’Académie française
-
Verfilming: Ja, met Sylvie Testud (erg goede film trouwens)
-
Pagina’s: Weinig. Maar ze blijven hangen.
-
Stijl: Zo direct als een administratieve kaakslag.
Als je het nog nooit gelezen hebt, ga ervoor. En als je het al gelezen hebt, lees het opnieuw: we vergeten soms hoezeer een korte roman zoveel helderheid, zelfspot en intelligentie kan bevatten.
Article rédigé par
